Zioła i ogólne zasady zbioru i konserwacji ziół
Skład i właściwości lecznicze roślin zależą od wielu czynników, a przede
wszystkim od warunków w jakich roślina ta żyje, od rodzaju gleby,
nawożenia, właściwej pory zbioru, sposobów konserwacji i przechowywania.
Badania wykazały, że zioła uprawiane, dzięki lepszym warunkom glebowym,
zabiegom pielęgnacyjnym, nawożeniu, selekcji nasiennej, zawierają zwykle
więcej i w większych stężeniach substancji leczniczych, niż rośliny
dziko rosnące, z tzw. zbioru naturalnego.
W związku z postępującym zanieczyszczeniem atmosfery pyłami i truciznami
przemysłowymi, które przenoszone są na znaczne odległości od miejsc
emisji, trzeba stanowczo przestrzegać, aby wszystkie surowce lecznicze
po zbiorze umyć dokładnie pod bieżącą wodą, a dopiero potem suszyć i
przygotowywać z nich leki. Surowce zbierane w sąsiedztwie dróg
samochodowych, fabryk chemicznych itp. w ogóle nie nadają się do
spożycia.
Ważną sprawą jest pora zbioru roślin. Niestety, wszystkie kalendarze
zbioru ziół podają jedynie w przybliżeniu najwłaściwszy dla danej strefy
klimatycznej okres zbioru. Kwitnięcie i dojrzewanie poszczególnych
roślin może być niezgodne z kalendarzem, ale zgodne z cyklem rozwoju
rośliny w danych warunkach i w danym miejscu, dlatego przy zbiorze
powinniśmy kierować się przede wszystkim własnymi obserwacjami.
Liście - zbieramy dobrze wyrośnięte, zdrowe, bez zanieczyszczeń
pasożytami, tuż przed kwitnięciem, wtedy bowiem zawierają najwięcej
czynnych substancji leczniczych.
Ziele - zbieramy w okresie pełnego kwitnienia, ścinając kwitnące pędy
długości 15-30 cm razem z kwiatami. Łodyg zdrewniałych nie ścinać.
Kwiaty - zbierać należy na początku kwitnienia, najczęściej same tylko
korony kwiatowe. Czynność ta wymaga delikatności, bowiem zgniecione
kwiaty łatwo ciemnieją i tracą swoje właściwości.
Owoce - zbieramy na początku dojrzewania.
Nasiona - należy wydobywać z dojrzałych owoców.
Korę - zdejmuje się wczesną wiosną lub późną jesienią, z 2-3-letnich
pędów drzew wycinanych o tej porze roku; nigdy nie należy zdejmować kory
z drzew rosnących.
Korzenie, kłącza - wykopuje się późną jesienią lub wczesną wiosną.
Ponieważ wiele roślin zawiera substancje trujące, ludzie którzy je
zbierają lub przetwarzają powinni o tym pamiętać i stosować rękawice
ochronne (np. przy zbiorze glistnika, którego sok ma silne działanie
trujące, czy ruty, która może uczulać). Po zbiorze należy starannie umyć
ręce, aby nie przenieść do ust czy oczu trujących substancji.
Jednym z podstawowych sposobów konserwacji ziół jest suszenie. W
większości przypadków powinno się odbywać w miejscach ocienionych,
przewiewnych. Przy suszeniu w suszarniach temperatura nie powinna
przekraczać 60° C, gdyż w wyższej temperaturze ulegają zniszczeniu m.in.
lotne związki, np. olejki eteryczne, białka m.in. enzymów. Zbieranych
ziół nie należy ugniatać, bo uwolnione enzymy powodować będą rozkład
czynnych substancji. Do suszenia zioła należy rozkładać cienką warstwą,
co nie tylko przyspiesza proces suszenia, ale zapobiega także zaparzeniu
roślin.
Wysuszone zioła należy przechowywać w szczelnych pudełkach, chroniąc
przed wilgocią i światłem. Zioła w zasadzie należy zbierać i konserwować
na okres jednego roku, a najwyżej dwóch lat. Dłuższe przechowywanie
powoduje znaczne zmniejszenie ilości substancji leczniczych. Zioła można
również konserwować alkoholem lub robić z nich wyciągi olejowe.
Zioła i postaci leków ziołowych
Literatura
Zielska zioła i ziółka
W poradniku: znaki zodiaku a zdrowie, zioła i mikroelementy, zioła i przeziębienia, zioła w kosmetyce, odchudzanie ziołami, rośliny lecznicze Więcej ...
Naturalna apteczka
To poradnik, w którym Czytelnik oprócz ogólnych wskazówek dotyczących organizacji apteczki i jej zawartości, znajdzie wskazówki pomocne w skompletowaniu różnego rodzaju leków naturalnych - nalewek, ziół, preparatów homeopatycznych - pod kątem potrzeb własnych i członków rodziny Więcej ...
Lecznicze dary natury
200 roślin leczniczych od A do Z - poznasz ich szczególne właściwości i dowiesz się, w jakiej postaci i w jaki sposób je stosować, 150 chorób - od alergii przez cukrzycę, niedociśnienie, osteoporozę aż do żylaków. Nauczysz się je rozpoznawać i skutecznie leczyć preparatami roślinnymi, wykaz ponad 150 leków roślinnych, słownik wyjaśniający specjalistyczne określenia Więcej ...
Zioła źródłem zdrowia
Znajdziesz tu wybrane wiadomości na temat budowy roślin, opisy wybranych gatunków roślin zielarskich, zasady zbioru i konserwowania poszczególnych grup, barwne tablice wybranych roślin chronionych i wiele innych ciekawych rzeczy Więcej ...